Kartografie

 

Kan de kartografie overboord?

 

Een kartograaf heeft wat uit te leggen. Meestal weten mensen wel dat de kartografie te maken heeft met het tekenen van topografische kaartjes. Hoewel, een schrijnend voorbeeld was een dame, die toch aan een HEAO afgestudeerd was, die dacht dat de kartografie zich bezig hield met de productie van ansichtkaarten.

Als de kartograaf antwoord geeft op de vraag, meestal gesteld op familiefeestjes door een quasi-geÔnteresseerde oom, wat hij nou eigenlijk doet, zal het antwoord meestal niet meer omvatten dan "het tekenen van kaartjes". Gaat het antwoord namelijk verder, en wordt er bijvoorbeeld gesproken over de omzetting van het Digitaal Landschapsmodel naar het Digitaal Kaartmodel of over het belang van het gebruik van de projectieleer, zomaar twee willekeurige aspecten uit de kartografie, dan haken velen af. Echter ook mensen die werkzaam zijn met geo-informatie vragen zich af wat de kartografie als vakgebied nog te bieden heeft. Met de snelle technologische ontwikkelingen kan tegenwoordig iedereen snel eenvoudige kaartjes maken. Er zit zelfs een kaartoptie in het spreadsheet programma Excel, standaard in Windows, dat op zijn beurt weer vrijwel standaard op iedere computer zit. Wie zit er dan nog te wachten op een kartograaf?

De Nederlandse Vereniging voor Kartografie, de NVK, geeft een definitie voor het begrip kartografie:

- Het toegankelijk en hanteerbaar maken en overdragen van ruimtelijke informatie, met nadruk op de visualisatie en interactie, afgestemd op het oplossen van ruimtelijke problemen.

De definitie geeft toevoegingen aan de werkzaamheden van de kartograaf, naast het kaartjes tekenen.

Het toegankelijk en hanteerbaar maken van ruimtelijke informatie hangt samen met het verkrijgen en interpreteren van ruwe informatie. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door de bestudering van luchtfoto's of satellietbeelden. De resolutie van deze media is inmiddels dusdanig verbeterd dat men er zelfs auto's op ziet. Zaken als grondgebruik, erosie of verstedelijking zijn dan al helemaal goed af te lezen. Men creŽert zo een Digitaal Landschapsmodel.

Het overdragen van ruimtelijke informatie, door middel van visualisatie, is een vorm van communicatie. En evenals bij het communicatiemiddel taal is ook het communicatiemiddel visualisatie gebonden aan regels, de zogenaamde grafische grammatica. Deze grammatica is in de jaren '60 vastgelegd door de Fransman Bertin. De grammatica geeft regels omtrent zaken als kleurgebruik (wanneer en hoeveel kleuren mogen er gebruikt worden), het gebruik van symbolen, het gebruik van (grijs-)tinten, enzovoorts. Het gebruik van de genoemde elementen is afhankelijk van het soort gegevens dat moet worden weergegeven. Zijn de gegevens in absolute aantallen, of zijn ze juist gerelateerd? En waaraan zijn ze dan gerelateerd? Men creŽert zo een Digitaal Kaartmodel.

Tenslotte moet er bij de visuele communicatie rekening worden gehouden met de wijze waarop informatie binnenkomt bij mensen, hoe de binnengekomen informatie geÔnterpreteerd wordt en hoe men er op reageert. Door hiermee rekening te houden kan men de informatie-overdracht dusdanig beÔnvloeden dat de informatie optimaal binnenkomt.

Uit bovenstaande blijkt dat er bij het visueel overbrengen van ruimtelijke informatie drie aspecten belangrijk zijn:

- technische aspecten: het inwinnen en interpreteren van de ruwe gegevens.

- communicatieve aspecten: de grafische grammatica.

- cognitieve aspecten: hoe komt informatie binnen.

Binnen de kartografie zijn er specialisten op de diverse onderwerpen. Het interpreteren van luchtfoto-gegevens vergt totaal andere kennis en vaardigheden dan de communicatieve of cognitieve vaardigheden. Deze specialisten ontwikkelen toepassingen, die in software ingebouwd worden, zodat het de kaartjesmaker steeds makkelijker gemaakt wordt om goede kaarten te maken. En zolang de software zich blijft ontwikkelen, zal er altijd vraag blijven naar nieuwe, kartografische, toepassingsvelden.

Leg dit maar eens uit, tijdens een familie-bingo.

Elger Heere

 


Home Cartography Section    Homepage RW Home UU Zoek Laatste keer gewijzigd: door Peter van der Krogt