Universiteit Utrecht   

Virtual vs. Reality
de ontwikkeling van een virtueel veldwerk

J.A. Hermes

Naar inhoud
Naar hoofdstuk 1

Hoofdstuk 2: Bestaande virtuele veldwerken


Inleiding

In dit hoofdstuk zal een aantal bestaande virtuele veldwerken onderzocht worden. Dit gebeurt om een goed beeld te krijgen van wat er momenteel op dit gebied wordt aangeboden en zo een goede referentie te hebben voor het op te zetten concept. In totaal zijn er zeven verschillende virtuele veldwerken onderzocht aan de hand van de onderstaande checklist. De zeven v.v.w. zijn uitgekozen omdat ze allemaal een verschillende opbouw hebben en als representatief gezien kunnen worden voor de meeste v.v.w. uit het grote aanbod. De checklist is opgesteld voordat er een enkel v.v.w. onderzocht is. Het bevat naast de algemene vragen ook specifieke vragen die een idee geven van de verwachtingen die aan een v.v.w. dat bedoeld is voor de "PreAlpes du Sud" gesteld worden. Na de lijst volgt een uitleg van enkele punten. De volledige onderzoeksresultaten zijn te vinden in bijlage 1.

Checklist

Opbouw:Hoe is het veldwerk opgebouwd?
Lineair:Is de opbouw lineair of niet?
Kaarten:Is er kaartmateriaal aanwezig, in welke vorm en wat is het doel daarvan?
Locatie:In welk gebied vindt het veldwerk plaats?
Onderwerp:Wat is het onderwerp?
Niveau:Voor wie bestemd? (Scholieren, studenten)
Educatief:Is het educatief of ondersteunend bedoeld?
Doel: Wat is het beoogd doel?
Historie:Is de historie van het gebied aanwezig?
Theorie:Is de theorie van de gebruikte technieken aanwezig?
Data:Zijn er veldgegevens (data) aanwezig?
Interactief:Is het interactief?
Bewerken:Kunnen de veldgegevens (data) bewerkt worden?
Modelleren:Kunnen de veldgegevens gemodelleerd worden?
Presenteren:Is er de mogelijkheid om zelf kaarten te maken van de data?
Invoer: Is er invoer van eigen veldgegevens mogelijk?
Eigen data:Kunnen de eigen gegevens verwerkt worden in (bestaande) modellen?
Kleuren:Is het kleurgebruik in kaarten te bewerken?
Afronding:Is er veldonderzoek nodig als afronding van het veldwerk?
GIS:Is er een overlay functie binnen de bewerkingsmogelijkheden?

Uitleg:
Opbouw:De opbouw van het v.v.w. is de structuur van de pagina's. Dit laat zien hoe de verschillende pagina's aan elkaar gelinkt zijn.
Lineair:Is de structuur rechtlijnig of zit er een vertakking in zodat de te volgen lijn door het v.v.w. niet eenduidig is.
Onderwerp:Het is mogelijk dat de opbouw van de structuur van een v.v.w samenhangt met het onderwerp.
Niveau:Het is mogelijk dat de opbouw van de structuur van een v.v.w samenhangt met het onderwijsniveau waarvoor het v.v.w. bedoeld is.
Historie:Er is binnen het v.v.w. sociale achtergrond informatie of recente historie van het gebied beschikbaar.
Interactief:De gebruiker kan bv. door het aanbrengen van veranderingen in afgebeelde kaarten de effecten zien van veranderingen die hij/zij instelt binnen het v.v.w..
Invoer: Het v.v.w. kan gebruikt worden om als voorbeeld te dienen, waarna data van de gebruiker zelf ingevoerd en verwerkt kan worden.
Afronding:Een gebruiker die niet het veld in kan, heeft eenzelfde niveau van kennis behaald als een ander die dat wel heeft gedaan.

Beschrijvingen onderzochte v.v.w.

River Study in South-east England

Foto1: Bron van de Darent bij Sevenoaks. (Rayner, D. (2002), www.georesources.co.uk).

Foto2: Metingen in de rivier. (Rayner, D. (2002), www.georesources.co.uk).


De rivier Darent, gelegen dicht bij de grens tussen Kent en Londen, is ideaal voor het veilig bestuderen van rivier landschapsvormen en processen. De ondiepe stroom, die ongeveer 40 km. lang is stroomt noordwaarts in een diepe valei door de kalkrotsen van de North Downs. De bron ligt ten westen van Sevenoaks. De monding van de rivier ligt ten noorden van Dartford (Kent) en hier komt het gedeelte dat onder invloed staat van de getijde stroming samen met het estuarium van de Thames. Het totale oppervlak van het invanggebied van de rivier is ongeveer 400 km2. het hoogste punt binnen het invang gebied is 250 meter boven zeespiegel.
Het meeste water in de Darent komt van bronnen die in de lokale kalk- en zandsteen ontspringen. De gemiddelde jaarlijkse neerslag over de regio is met 700 mm relatief laag. Veel hiervan gaat in de zomer verloren door verdamping. Sinds 1993 probeert men het oppompen van water uit de kalklagen voor drinkwatervoorziening te remmen, omdat er gedacht werd dat er een groot gevaar was dat de rivier Darent op zou drogen toen de grondwaterstand de laagste stand ooit gemeten bereikte. Hoewel grote delen van de westelijke helft van het invanggebied dicht bebouwd zijn, bestaat het voor de meerderheid uit landelijk gebied en wordt beschermd tegen verdere bebouwing door het toekennen van de "green belt" status.

Coastal Sand Dunes and Management in North Wales.

afbeelding 3Dit v.v.w. is gebaseerd op twee klassieke gebieden van kustelijke zandduinen (afbeelding 3). De eerste set duinen liggen bij Aberffraw, op het eiland Anglesey. De tweede set ligt bij Morfa Harlech aan de Noordwest kust van Gwynedd. Beide sets van duinen vertonen alle typerende kenmerken van kustelijke zandduinen en beide worden tegenwoordig in verschillende mate gemanaged in een poging verdere schade door de mens aan dit delicate ecosysteem te vermeiden. De zandduinen laten een typisch verloop zien (afbeelding 4) met lagen embrio duinen vlak langs de kustlijn en veel grotere, volwassen duinen enkele honderden meters landinwaarts. Wanneer je de doorsnede in figuur 2 volgt vanaf het strand, worden de duinen ouder en veranderd de vegetatie langzaam, zodat deze steeds meer kaal grondoppervlak zal bedekken.

Dit v.v.w. laat je rondlopen tussen de zandduinen, enerzijds als een toevallige passant, dan wel als een student die de geografie van de zandduinen bestudeerd. Je kunt digitale foto's bekijken van de zandduinen en de bijschriften lezen. Als je alles gezien hebt kun je een test en woordzoeker spelen om je opgedane kennis te testen.

Coastal Erosion and Management At Reculver In Kent

Het kleine stukje kust dat gebruikt wordt voor dit v.v.w. ligt ten oosten van Londen in het graafschap Kent.(afbeelding 5) Het strekt zich uit van Herne Bay in het westen van het graafschap tot het Wantsum kanaal in het oosten. Het grootste gedeelte van het studiegebied ligt in het "Reculver Country Park", een klein beschermd landelijk gebied. Het gebied is zeer bruikbaar als studiegebied, omdat de natuurlijke erosiesnelheid van de kust erg groot is en er is veel aan gedaan om te proberen deze kuststrook te managen, met wisselend resultaat. Een voorbeeld uit het v.v.w. is te zien in afbeelding 6. Het v.v.w. geeft een inzicht in de problemen en methoden die te maken hebben met het managen van een kustlijn die aan sterke erosie onderhevig is.

An Urban Study in Canterbury, Kent

In dit veldwerk wordt er sociaal geografisch onderzoek gedaan in Canterbury. Het v.v.w. is nog niet volledig klaar en er ontbreekt dan ook een goede inleiding die de opzet en het uiteindelijke doel van het veldwerk beschrijft. De pagina's bevatten alleen foto's van een eerder veldwerk in Canterbury. (foto 3) Uit de tekst die bijgevoegd is, blijkt dat het de bedoeling is om in de toekomst teksten bij de foto's te gaan plaatsen.

Gibberagong Environmental Education Centre

Gibberagong Environmental Education Centre ligt in het gebied van Bobbin Head in Ku-ring-gai Chase National Park. Het is een multifunctioneel centrum dat zich concentreert op milieu educatie en veldwerk. Het centrum accepteert groepen voor dagtrip en overnachtingen en verzorgt veldwerken vanuit Sydney Harbour naar de Hawkesbury Rivier. (foto 4) Je kunt: drie ecosystemen onderzoeken door gebruik te maken van echte velddata, veldwerk technieken leren, veldwerk gereedschap bekijken, de drie ecosystemen vergelijken op kenmerken, leren over aanpassingen van planten en dieren, leren over de verdeling en hoeveelheid van planten en dieren. De drie onderzochte ecosystemen zijn: regenwoud, mangroves (getijde overstromingsvlakte) en eucalyptus bos (dry Sclerophyllous forest).

Virtualfieldwork.com: Human Geography en Physical Geography

Dit v.v.w. is gemaakt voor de KING EDWARD VI, CAMP HILL SCHOOL FOR BOYS, geografie afdeling en bedoeld als lesmateriaal voor de scholieren. De pagina's zijn experimenteel en worden nog verder ontwikkeld. Het v.v.w. is gebaseerd op een nieuw idee voor ondersteuning van de scholieren door gebruikt te maken van webpagina's die door de leraren zijn ontworpen.

Human Geography

Gedurende mei 2000 hebben 14 scholieren een aantal locaties bezocht om er de sociale en fysische geografie van te bestuderen. De leerlingen ondernamen een variëteit aan activiteiten en verkregen erg veel informatie. Gedurende juni hebben zij een verslag hierover geschreven door gebruik te maken van de informatie die tijdens het veldwerk verzameld is, secundaire bronnen en deze site. Deze site is opgebouwd is uit digitale foto's genomen tijdens het veldwerk. (foto's 5 t/m 7)

   

Physical Geography

De rivier studie vormt een voorbereiding op het uiteindelijke examen. Studenten onderzoeken de veranderingen van de eigenschappen van de rivier met betrekking tot de afstand stroomafwaarts. (foto 8 en 9) De diepte en de breedte van de rivier worden op 24 punten met een vaste onderling interval stroomafwaarts gemeten. Is het mogelijk om de veranderingen in de eigenschappen van de rivier stroomafwaarts op de foto's te zien? Let op meanderen, verbreding en dieper worden van de bedding. De foto's beginnen boven aan de stroom bij punt 1. Bij punt 12 voegt een zijrivier zich bij de hoofdstroom.

Foto 8: De bedding waarin duidelijk het meanderen te zien is. (King Edward VI Camp Hill School for Boys, 2000)

Foto 9: Meten van de breedte van de bedding. (King Edward VI Camp Hill School for Boys, 2000)

Onderzoeksresultaten

De verschillende veldwerken zijn geselecteerd uit een groot aanbod dat er reeds op internet bestaat. Deze selectie is gebaseerd op de verschillende vormen die er aangeboden worden en er wordt aangenomen dat deze zeven virtuele veldwerken een goede afspiegeling zijn van de huidige diversiteit in het aanbod. Voor een enkel veldwerk is hieronder de checklist uitgewerkt, zoals die voor alle veldwerken te vinden is in bijlage 1. Daaronder wordt een korte beschrijving van alle onderzochte v.v.w. gegeven.

Coastal Sand Dunes and Management in North Wales

Opbouw:

Beschrijving onderdelen:
csdintro:introductie in het veldwerk
csdws:test om opgedane kennis te toetsen en spelletje
mapscsd:kaarten van de bezochte locaties
csd1:overzicht van alle duinen en doorsnede van het gebied
csd2 t/m 9:foto's met beschrijvingen van de verschillende duintypen.

Lineair:In grote lijnen is dit v.v.w. lineair. Alleen vanaf de index kunnen er meerdere pagina's gekozen worden.
Kaarten:er komen een aantal kaarten en foto's in voor. De kaarten worden eerst gebruikt om de locatie van het veldwerk aan te geven. Een doorsnede is ter illustratie van de theorie gebruikt. Wanneer de lossen typen van zandduinen beschreven worden, gebruikt de auteur foto's uit de werkelijkheid. Soms worden deze foto's verduidelijkt door de aanwezigheid van tekst die in het beeld is aangebracht.
Locatie:het veldwerkgebied ligt in Engeland, Noord-Wales. Het beslaat twee locaties: Aberffraw op Anglesey eiland en Morfa Harlech aan de Noord-West kust van Gwynedd.
Onderwerp:kust zand duinen
Niveau:het is bestemd voor studenten
Educatief:het is ondersteunend bedoeld, alleen dit v.v.w. is niet genoeg om de stof goed te kunnen bevatten.
Doel: Het online beschikbaar stellen van een blik in het veldwerk. Het veldwerk is een vorm van literatuur, uitgebreid met foto's en een kleine test aan het einde.
Historie:er is geen historie aanwezig
Theorie:nee
Data:nee
Interactief:Het is niet interactief op de test na. Daarin worden een zestal vragen beantwoord, waarbij de juiste antwoorden een foto vormen. Er is ook een woordzoeker, waarin relevante termen gezocht moeten worden.
Bewerken:nvt.
Modelleren:nvt.
Presenteren:nee
Invoer: nee
Eigen data:nee
Kleuren:nee
Afronding:ja, het v.v.w. is slecht een ondersteuning.
GIS:nee.

conclusies

De onderzochte veldwerken verschillen enorm van opzet. Het kleinste veldwerk bestaat slechts uit een tweetal pagina's, waarop alleen foto's uit het gebied te zien zijn. Dit is zo minimalistisch dat het geen veldwerk mag heten. Dit soort veldwerken komt op internet echter veel vaker voor. Alleen foto's met een korte beschrijving en verder niets. Dat wordt dan door de makers een virtueel veldwerk genoemd. De term "virtual field tour" kwam ook voor en past veel beter bij dit soort pagina's.
Het veldwerk Gibberagon is een van de meest uitgebreide v.v.w die onderzocht is. Het voldoet voor een groot deel aan de punten die de checklist te kennen geeft. In dit veldwerk worden de technieken en gebruikte materialen erg goed en overzichtelijk beschreven. Dit gedeelte kan zeker gebruikt worden in het te ontwikkelen veldwerk.
Het aanwezige kaartmateriaal is meestal alleen bedoeld om de locatie van het veldwerkgebied aan te geven. In een veldwerk wordt er een kaart van het veldwerkgebied gebruikt om de positie en kijkrichting aan te geven bij de foto's die gegeven worden. Dit is een zeer goed idee, omdat het een beter beeld geeft van hoe het gebied er uit ziet. Een opmerking hierbij is dat het erg onopvallend is en dus snel over het hoofd gezien kan worden. Een aanpassing hieraan is dus op zijn plaats.
De opbouw van de veldwerken zijn niet altijd lineair, al is er wel een duidelijke lijn in te vinden. Dit kan zo simpel zijn als een lijst van de beschikbare pagina's in de index: de opeenvolging in de lijst geeft de voor de deelnemer te volgen lijn aan. Het is wel duidelijk dat het onderwerp de inhoud en daarmee de structuur van een veldwerk bepaalt. Het te ontwikkelen concept heeft een fysisch geografisch onderwerp, net als de meeste onderzochte veldwerken. Een aantal veldwerken zijn sociaal geografisch gericht en laten een andere structuur zien. Dit is een conclusie die maar ten dele verwacht is. Een fysisch geografisch veldwerk bevat een groot gedeelte beschrijvingen van gebruikte technieken en materialen, wat in een sociaal geografisch veldwerk veel minder zal zijn. Dit blijkt te kloppen, al moet opgemerkt worden dat in het laatste v.v.w. dat onderzocht is beide voorkomen en geen van beide een dergelijke beschrijving bevatten.
Het opleidingsniveau van de gebruiker heeft geen invloed op de structuur van een v.v.w.. Dit niveau blijkt alleen maar uit de inhoud van het veldwerk. Een daadwerkelijk veldwerk zal in alle gevallen nog wel nodig zijn om het onderzoek af te ronden. De onderzochte v.v.w. zijn geen van allen een vervanging voor het werkelijke veldwerk, al komen sommige er duidelijk dichter bij dan andere.
Wat jammer is, is dat er nergens interactiviteit in verwerkt is op zo'n manier dat de gebruiker zelf data kan invoeren en bewerken die hij/zij zelf in het veld heeft verzameld. De enige interactiviteit die voorkomt is het maken van een test, waar door middel van het invullen van een zestal meerkeuze vragen een foto correct wordt opgebouwd uit zes deelstukken. Tijdens het onderzoek is gebleken dat geen van de veldwerken aan de verwachtingen voldoet. De eisen die aan een virtueel veldwerk gesteld zullen worden zijn duidelijk hoger dan het huidige aanbod biedt. De verwachting is dan ook dat het uiteindelijke concept een duidelijke verbetering zal zijn ten opzichte van de huidige veldwerken.

Naar: Hoofdstuk 3: Eisen aan het concept


Home Cartography Section    Homepage RW Home UU Zoek Laatste keer gewijzigd:
door
Peter van der Krogt.