Universiteit Utrecht   

Samenvatting van de scriptie

Toponiemen en toelichtende teksten in TOPbestanden en TOPkaarten

Maarten Storm

17 januari 2003
terug naar scripties

Het streven was om in dit onderzoek een database te ontwikkelen waarmee het mogelijk zou zijn om namen en andere teksten automatisch te selecteren en op kaarten te plaatsen. Daarbij moest er rekening worden gehouden met de wensen en eisen die genoemd zijn in hoofdstuk 4. Hier wordt aandacht aan besteed in paragraaf 12.3, waarin ook de conclusies worden genoemd. Eerst wordt er in paragraaf 12.2 een samenvatting gegeven met diverse aanbevelingen.

Samenvatting en aanbevelingen

De selectie van namen gebeurt in een aantal stappen. De eerste stap is het selecteren van namen van de juiste schaal. Dit gebeurt met een query in Microsoft Access. Dit programma wordt ook gebruikt in de volgende stap, waarin met meerdere queries de namen worden geselecteerd en gecombineerd zoals ze op de kaart zouden moeten komen. De derde stap zou ook in Access gedaan kunnen worden, maar kan makkelijker in ArcMap. Daar worden de namen geselecteerd die in het gebied voorkomen waarvan een kaart gemaakt wordt. Omdat niet alle namen op de kaart kunnen komen, worden in de laatste stap de namen geselecteerd die er wel op kunnen komen. Dit kan met een automatisch naamplaatsingsprogramma.

De beschreven selecties zijn mogelijk, maar dan zal het prototype TOP10NL-bestand, zoals dat nu bestaat, aangepast moeten worden. Het attribuut naam zal opgedeeld moeten worden in meerdere attributen zodat de eigennamen in verschillende talen en de soortnamen uit elkaar gehouden kunnen worden. Tevens is er een variabele (genaamd "Eerste naam") nodig die aangeeft in welke taal een naam staat (of in welke taal de bovenste naam staat als er meerdere namen bij elkaar staan). Een andere nieuwe variabele (genaamd "Naamselectie") is een variabele die aangeeft welke combinaties zijn toegestaan met de eigennamen in meerdere talen en de soortnamen.

Het is wellicht mogelijk om de selectie gebruiksvriendelijker te maken door er een speciale applicatie voor te ontwikkelen die automatisch de juiste queries na elkaar uitvoert. De namen die op de kaart moeten komen worden uiteindelijk in twee variabelen gezet die door een automatisch naamplaatsingsprogramma gebruikt kunnen worden. Doordat het nog niet helemaal duidelijk is onder welke TOP10NL-entiteit en -attribuut de TOPvector-objecten (met een bepaalde TDN-code) vallen, was het niet goed mogelijk om de selectie met bestaande data uit te voeren. Daardoor was het ook niet mogelijk om het resultaat van deze selectie te gebruiken bij de automatische naamplaatsing.

Bij het plaatsen van de teksten in ArcMap met de ESRI Label Engine moest er dus gebruik worden gemaakt van de bestaande TOP10NL-shapefiles. Deze zijn wel enigszins aangepast om een zo goed mogelijk resultaat te krijgen. Het resultaat was echter niet voldoende om te gebruiken in de produktie van topografische kaarten. Andere naamplaatsingsprogramma's, die helaas niet uit te testen waren, bieden meer mogelijkheden en het is dus aan te bevelen om hier nog een proef mee te doen.

Verder is het aan te bevelen om bij de verdere ontwikkeling van TOP10NL gebruik te maken van de tekststandaard ISO 10646 (Unicode). In deze standaard zijn alle tekens op een goede manier op te slaan. De ij staat hier bijvoorbeeld als één teken in. Een andere ISO-standaard die voor namenregisters gebruikt kan worden is ISO 3166. Deze standaard bevat afkortingen voor administratieve indelingen.

Ook zou er door de TDN meer aandacht besteed moeten worden aan de resoluties van de UNGEGN, opgenomen in bijlage 1, omdat de kaarten en bestanden van de Topografische Dienst een belangrijke bron zijn voor toponiemen bij veel personen en organisaties. De TDN is zelfs te beschouwen als de "National Names Authority" van Nederland.

Evaluatie en conclusie

In deze paragraaf worden er beschreven in hoeverre er is voldaan aan de wensen en eisen uit hoofdstuk 4. Elke wens en eis wordt kort behandeld.

  1. Het mag de gebruikersspecificaties, zoals opgesteld door Zeeuw et al. (2000) en geëvalueerd door Vullings et al. (2000), niet in gevaar brengen. De volgende punten die daar genoemd zijn, zijn voor dit onderzoek van belang:
    a. Multiscale representaties (geometrisch, thematisch en temporeel): bestanden op hogere abstractieniveaus (andere schaalniveaus) moeten afleidbaar zijn uit TOP10NL-bestanden. (Eis)

    Dit is nog steeds mogelijk, ondanks dat het attribuut “Naam” dat gevuld zou moeten zijn, wordt opgesplitst. Nog steeds zijn de verschillende delen met dezelfde namen samen te voegen.

    b. Open standaarden: er dient gestreefd te worden naar gebruik van bestaande OpenGIS- en/of ISO-normen op het gebied van inhoud (attribuutwaarden), metadata en uitwisselingsformaten. Maar, hoewel niet genoemd in de gebruikersspecificaties, er zou ook gekeken kunnen worden naar standaarden op andere gebieden. (Wens)

    Hoewel nog niet daadwerkelijk in dit onderzoek gebruikt, zou er voor TOP10NL gebruik gemaakt kunnen worden van verschillende ISO-normen (zie paragraaf 12.2).

  2. Een naam moet aan een object gekoppeld zijn. (Eis)

    Dit is nog steeds mogelijk.

  3. Niet elk object hoeft een naam te hebben. (Eis)

    Dit is in de selectie en de plaatsing van namen niet noodzakelijk.

  4. Er moeten meer namen in het bestand kunnen staan, dan dat er op de gedrukte kaart komen. (Wens)

    Het is gebleken dat de automatische naamplaatsingsprogramma’s niet alle namen plaatsen. Het aantal namen in de naamplaatsingsproef komt ongeveer overeen met het aantal namen op de huidige topografische kaarten. Er kunnen dus zonder problemen meer namen in het bestand worden opgenomen.

  5. Er moeten meerdere namen voor een zelfde object (ook wel alloniemen genoemd) in het bestand kunnen worden opgeslagen. (Wens)

    Dit is in dit onderzoek zelfs verbeterd ten opzichte van het huidige TOP10NL-prototype omdat er voor de eigennamen in verschillende talen en de soortnamen aparte attributen worden voorgesteld.

  6. Homoniemen (dezelfde namen voor verschillende objecten) mogen geen probleem vormen. (Eis)

    In de selectie vormt dit geen enkel probleem. Bij de plaatsing van de namen kunnen wel problemen ontstaan. Om te voorkomen dat elk deel van een samengesteld object van een (zelfde) naam wordt voorzien, kan er worden aangegeven dat dubbele namen moeten worden voorkomen. Dit betekent dat bij gelijke namen van verschillende objecten er ook namen kunnen worden verwijderd.


Home Cartography Section    Homepage RW Home UU Zoek Laatste keer gewijzigd: door Peter van der Krogt.